Średnia krajowa: kwoty GUS, mediana, netto i 8 przykładów
Średnia krajowa to przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto ogłaszane przez GUS: w drugim kwartale 2026 r. wyniosło 9233,13 zł, a w całym 2025 r. 8903,56 zł w gospodarce narodowej. Warunek, o którym zwykle się zapomina: to średnia arytmetyczna brutto, więc połowa pracowników zarabia wyraźnie mniej, a mediana ze stycznia 2026 r. to 7447,16 zł. Wszystkie kwoty pochodzą z komunikatów Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i z informacji sygnalnej GUS o rozkładzie wynagrodzeń. Poniżej masz tabelę trzech różnych średnich, które GUS publikuje, porównanie z medianą i płacą minimalną oraz osiem gotowych przykładów, w tym ilustrację potrąceń i linijkę z oczekiwaniami do CV.
Średnia krajowa ma jedną wadę: prawie nikt jej nie zarabia. Połowa osób, które czytają nagłówek o średniej powyżej 9 tysięcy złotych, sprawdza swój pasek i dochodzi do wniosku, że coś jest z nią nie tak. Z nią wszystko w porządku. To statystyka jest średnia.

Wyliczenie 1: twoja pensja na tle średniej z II kwartału 2026 r.
79 słówPracownik: Kamil Domagała, specjalista ds. zakupów, 8100,00 zł brutto miesięcznie, pełny etat. Średnia krajowa w II kwartale 2026 r. (GUS): 9233,13 zł brutto. Krok 1. 8100,00 ÷ 9233,13 = 0,877, czyli 87,7 % średniej. Krok 2. Różnica: 9233,13 − 8100,00 = 1133,13 zł. Krok 3. Mediana w styczniu 2026 r. (GUS): 7447,16 zł. 8100,00 ÷ 7447,16 = 1,088, czyli 108,8 % mediany. Wynik: poniżej średniej o 1133,13 zł, ale powyżej mediany, czyli w lepiej zarabiającej połowie pracowników.
Stwórz moje CVAlbo zacznij od gotowego wzoru CV
Trzy średnie GUS: która jest „średnią krajową”
GUS publikuje kilka różnych przeciętnych wynagrodzeń. Każde liczy się dla innego zakresu pracowników i ma inne zastosowanie w przepisach. To dlatego w mediach w tym samym tygodniu pojawiają się dwie różne „średnie krajowe”.
| Miara (GUS) | Okres | Kwota brutto | Do czego służy |
|---|---|---|---|
| Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej | rok 2025 | 8903,56 zł | ogłaszane na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS |
| Przeciętne wynagrodzenie (kwartalne) | II kwartał 2026 r. | 9233,13 zł | ogłaszane na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS |
| Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku | wrzesień 2026 r. | 9266,33 zł | ogłaszane na podstawie art. 56 ust. 2 Prawa bankowego |
Komunikat roczny brzmi: „przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. wyniosło 8 903,56 zł”. Komunikat kwartalny z 10 sierpnia 2026 r. podaje, że „przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2026 r. wyniosło 9233,13 zł”. Dane miesięczne dotyczą tylko sektora przedsiębiorstw, a komunikat z 20 października 2026 r. podaje dla września 2026 r. kwotę 9266,33 zł.
Kiedy ktoś mówi „średnia krajowa”, najczęściej ma na myśli kwotę z ostatniego komunikatu kwartalnego albo miesięcznego. W umowach i przepisach zawsze sprawdź, o którą miarę chodzi, bo różnice sięgają kilkuset złotych. Kolejne komunikaty GUS publikuje w tej samej zakładce „Komunikaty i Obwieszczenia” na stat.gov.pl, a komunikat roczny za 2025 r. ukazał się 9 lutego 2026 r.

Wyliczenie 2: średnia roczna 2025 r. w skali roku
77 słówDane: przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. (GUS): 8903,56 zł brutto miesięcznie. Krok 1. 8903,56 × 12 = 106 842,72 zł brutto rocznie. Krok 2. Pracownica Ewelina Truszkowska zarobiła w 2025 r. łącznie 96 000,00 zł brutto. Krok 3. 96 000,00 ÷ 106 842,72 = 0,899, czyli 89,9 % średniej rocznej. Wynik: porównuj rok z rokiem albo miesiąc z miesiącem. Nie zestawiaj pensji z jednego miesiąca z premią z kwotą roczną podzieloną przez 12.
Średnia a mediana: kto naprawdę zarabia „średnią”
Mediana to kwota, która dzieli pracowników na dwie równe połowy. GUS opisuje ją tak w informacji sygnalnej z 1 lipca 2026 r.: „Mediana wynagrodzeń w gospodarce narodowej w styczniu 2026 r. wyniosła 7447,16 zł.” I dalej: „Oznacza to, że połowie zatrudnionych zostało wypłacone wynagrodzenie nie wyższe niż ta kwota, a drugiej połowie nie niższe.”
Średnia w tym samym miesiącu, styczniu 2026 r., wyniosła 9352,97 zł. Różnica wynika z tego, że wysokie pensje podnoszą średnią bardziej niż niskie ją obniżają. Według tego samego badania 10 % najlepiej zarabiających dostało co najmniej 15 500,00 zł, a 10 % najmniej zarabiających co najwyżej 4806,00 zł, czyli płacę minimalną z 2026 r.
| Grupa (GUS, styczeń 2026 r.) | Mediana brutto | Przeciętne wynagrodzenie brutto |
|---|---|---|
| Ogółem | 7447,16 zł | 9352,97 zł |
| Mężczyźni | 7590,00 zł | 9668,77 zł |
| Kobiety | 7289,17 zł | 9031,66 zł |
| Sektor publiczny | 8790,54 zł | 10 520,56 zł |
| Sektor prywatny | 6744,14 zł | 8810,17 zł |
Źródłem tabeli jest informacja sygnalna GUS o rozkładzie wynagrodzeń w gospodarce narodowej w styczniu 2026 r.. Ten sam dokument podaje, że w podmiotach zatrudniających 9 i mniej osób mediana była równa płacy minimalnej, czyli 4806,00 zł.

Wyliczenie 3: o ile mediana jest niższa od średniej
47 słówDane GUS za styczeń 2026 r.: średnia 9352,97 zł, mediana 7447,16 zł. Krok 1. Różnica: 9352,97 − 7447,16 = 1905,81 zł. Krok 2. 1905,81 ÷ 9352,97 = 0,204, czyli 20,4 %. Wynik: mediana była o 20,4 % niższa od średniej. Tyle samo podaje GUS w informacji sygnalnej.

Wyliczenie 4: pracownica sektora prywatnego na tle mediany swojego sektora
76 słówPracownica: Julia Szelągowska, koordynatorka biura w firmie prywatnej, 7000,00 zł brutto. Mediana w sektorze prywatnym w styczniu 2026 r. (GUS): 6744,14 zł. Krok 1. 7000,00 ÷ 6744,14 = 1,038, czyli 103,8 % mediany sektora prywatnego. Krok 2. Średnia ogółem w styczniu 2026 r.: 9352,97 zł. 7000,00 ÷ 9352,97 = 74,8 %. Wynik: ta sama pensja to „powyżej mediany” w swoim sektorze i „trzy czwarte średniej” w całej gospodarce. Porównuj się z grupą, do której należysz.
Jak definiuje się przeciętne wynagrodzenie
Najprostszą definicję prawną ma ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Jej art. 1 pkt 3a mówi, że przeciętne wynagrodzenie to „przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski””. Z tej definicji wynikają trzy rzeczy, które warto pamiętać przy każdej rozmowie o średniej krajowej.
Po pierwsze, to kwota brutto, czyli przed potrąceniem składek pracownika i podatku. Po drugie, to średnia miesięczna, a nie roczna, nawet gdy GUS liczy ją za cały rok. Po trzecie, oficjalna jest dopiero kwota ogłoszona w komunikacie, a nie szacunek z prognozy czy z wypowiedzi w mediach. Jeśli widzisz liczbę bez wskazania komunikatu, okresu i miary, traktuj ją ostrożnie i poszukaj źródła.
Średnia i mediana według wieku
Wynagrodzenie rośnie z wiekiem, ale nie bez końca. W informacji sygnalnej o styczniu 2026 r. GUS podaje dla grup wieku zarówno średnią, jak i medianę.
| Grupa wieku (GUS, styczeń 2026 r.) | Wartość | Miara |
|---|---|---|
| 24 lata i mniej | 5914,29 zł | mediana, 79,4 % mediany ogółem |
| 24 lata i mniej | 6574,24 zł | przeciętne wynagrodzenie, 70,3 % średniej ogółem |
| 45 do 54 lata | 7743,00 zł | mediana, najwyższa wśród grup wieku |
| 65 lat i więcej | 9994,84 zł | przeciętne wynagrodzenie, najwyższe wśród grup wieku |
Najwyższa mediana przypada na grupę 45 do 54 lat, a najwyższa średnia na osoby w wieku 65 lat i więcej. Różnica znowu wynika z konstrukcji średniej: wśród najstarszych pracujących jest sporo osób na wysokich stanowiskach, które podnoszą średnią całej grupy. Jeśli masz 24 lata i mniej, porównuj się z medianą swojej grupy, czyli 5914,29 zł, a nie z kwotą z nagłówków.
Jak szybko rosną płace
Ta sama publikacja GUS pokazuje dynamikę. W styczniu 2026 r. mediana wzrosła w porównaniu do stycznia 2025 r. o 8,2 %, a przeciętne wynagrodzenie o 7,3 %. W porównaniu z grudniem 2025 r. obie wartości spadły, mediana o 5,8 %, a średnia o 4,7 %. Spadek grudzień do stycznia to typowy efekt premii i nagród wypłacanych na koniec roku, więc nie czytaj go jako obniżki płac.
Praktyczny wniosek: jeśli twoja pensja nie zmieniła się od stycznia 2025 r., to w porównaniu z medianą przesunąłeś się w dół o tyle, o ile wzrosła mediana. Przy rozmowie o podwyżce lepiej mieć ten wskaźnik w głowie niż samą średnią krajową.
Różnice terytorialne
Wynagrodzenia różnią się też w zależności od miejsca. GUS zauważa, że rozkład mediany według miejsca zamieszkania pracowników jest bardziej równomierny niż według siedziby pracodawcy. Według siedziby podmiotu w ok. 36 % gmin mediana wynosiła 6,0 tys. zł lub mniej, a według miejsca zamieszkania tylko w ok. 4 % gmin. Różnica między najwyższą i najniższą medianą gminną według siedziby wyniosła 13 068,53 zł. Dojazd do pracy w większym mieście często zmienia więc twoją pozycję bardziej niż zmiana stanowiska.
Decyle: w której dziesiątce jesteś
Średnia i mediana to tylko dwa punkty. GUS podaje też decyle, czyli progi, które dzielą pracowników na dziesięć równych grup. W styczniu 2026 r. pierwszy decyl wyniósł 4806,00 zł: tyle co najwyżej dostało 10 % najmniej zarabiających. Dziewiąty decyl wyniósł 15 500,00 zł: tyle co najmniej dostało 10 % najlepiej zarabiających.
| Próg (GUS, styczeń 2026 r.) | Ogółem | Mężczyźni | Kobiety |
|---|---|---|---|
| Decyl pierwszy (10 % zarabia nie więcej) | 4806,00 zł | brak w publikacji | brak w publikacji |
| Mediana (50 % zarabia nie więcej) | 7447,16 zł | 7590,00 zł | 7289,17 zł |
| Decyl dziewiąty (10 % zarabia nie mniej) | 15 500,00 zł | 16 177,61 zł | 14 965,30 zł |
Według GUS największa różnica między płciami wystąpiła w dziewiątym decylu i wyniosła 1212,31 zł na korzyść mężczyzn. Tylko w drugim decylu wynagrodzenia kobiet były wyższe od wynagrodzeń mężczyzn, o 272,88 zł.
Jak z tego skorzystać: jeśli zarabiasz 10 000 zł brutto, jesteś powyżej mediany i średniej, ale jeszcze poniżej progu najlepiej zarabiającej dziesiątki. To mówi więcej o twojej pozycji niż jedno zdanie o średniej krajowej.
Pamiętaj też, że wszystkie te progi dotyczą jednego miesiąca, stycznia 2026 r., i kwot brutto. W miesiącach z premiami i nagrodami, na przykład w grudniu, progi są wyższe, a w styczniu niższe. Do porównań wybieraj więc zawsze ten sam miesiąc albo dane roczne i zapisuj, z którego komunikatu GUS pochodzi liczba, którą cytujesz w rozmowie albo w piśmie. Inaczej porównujesz dwie różne rzeczy pod jedną nazwą.
Średnia krajowa a płaca minimalna
Płaca minimalna w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto, według rozporządzenia Rady Ministrów (Dz.U. 2025 poz. 1242). Obie kwoty łączy ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę: jej art. 5 ust. 4 przewiduje dodatkowy wzrost płacy minimalnej, gdy jest ona niższa od połowy przeciętnego wynagrodzenia. Szczegóły i wyliczenia dla niepełnego etatu znajdziesz w poradniku o najniższej krajowej.

Wyliczenie 5: ile razy średnia przekracza płacę minimalną
61 słówDane: średnia krajowa w II kwartale 2026 r. 9233,13 zł (GUS), płaca minimalna w 2026 r. 4806,00 zł (Dz.U. 2025 poz. 1242). Krok 1. 9233,13 ÷ 4806,00 = 1,921. Krok 2. Połowa średniej: 9233,13 ÷ 2 = 4616,57 zł. Wynik: średnia była 1,92 raza wyższa od płacy minimalnej, a płaca minimalna była wyższa od połowy średniej o 189,43 zł.
Średnia krajowa netto: co da się policzyć z przepisów
GUS podaje średnią brutto. Kwoty netto nie publikuje, bo zależy od sytuacji podatkowej każdego pracownika. Dokładnie można policzyć jedną część potrąceń: składki społeczne pracownika. Stopy składek wymienia ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 22, obecnie w tekście jednolitym z 2026 r., a podział między pracownika i pracodawcę art. 16: pracownik płaci 9,76 % na emerytalne, 1,5 % na rentowe i 2,45 % na chorobowe. Składki zdrowotnej i zaliczki na PIT nie liczymy, bo zależą od ulg i oświadczeń złożonych u pracodawcy.

Wyliczenie 6: składki społeczne pracownika od średniej krajowej, ilustracja
78 słówPodstawa: 9233,13 zł brutto (średnia z II kwartału 2026 r., GUS), umowa o pracę. Emerytalne 9,76 %: 9233,13 × 0,0976 = 901,15 zł. Rentowe 1,5 %: 9233,13 × 0,015 = 138,50 zł. Chorobowe 2,45 %: 9233,13 × 0,0245 = 226,21 zł. Razem: 901,15 + 138,50 + 226,21 = 1265,86 zł. Po składkach społecznych: 9233,13 − 1265,86 = 7967,27 zł. Od tej kwoty program płacowy odlicza jeszcze składkę zdrowotną i zaliczkę na PIT. Kwotę netto pokaże twój pasek.
Uwaga na kalkulatory, które podają „średnią krajową netto” co do grosza. Każdy z nich przyjmuje jakieś założenia: wiek, koszty uzyskania przychodu, PIT-2. Jeśli nie wiesz jakie, nie wiesz też, co tak naprawdę policzył.
Do czego przepisy używają średniej krajowej
Komunikaty GUS nie są tylko ciekawostką. Każdy z nich powołuje podstawę prawną, bo kwoty trafiają do innych przepisów. Komunikat roczny i kwartalny wydaje się na podstawie art. 20 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a komunikat o sektorze przedsiębiorstw na podstawie art. 56 ust. 2 Prawa bankowego. Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu definiuje „przeciętne wynagrodzenie” jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej ogłoszone przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim.
Dla ciebie to znaczy jedno: jeśli w umowie, regulaminie albo ugodzie pojawia się „przeciętne wynagrodzenie”, zawsze dopisz, który komunikat i za jaki okres. Inaczej za rok będziecie się spierać, czy chodziło o kwartał, rok, czy sektor przedsiębiorstw.
Średnia według branży i wielkości firmy
Ten sam dokument GUS ze stycznia 2026 r. pokazuje duże różnice między branżami i firmami. Najwyższą medianę, 12 467,60 zł, GUS odnotował w sekcji K, obejmującej telekomunikację, programowanie komputerowe i doradztwo w zakresie informatyki. Najwyższe przeciętne wynagrodzenie, 15 150,53 zł, również przypadło na tę sekcję. W firmach zatrudniających 1000 i więcej osób mediana wyniosła 8687,15 zł, a w podmiotach do 9 osób 4806,00 zł.
Wynagrodzenia w konkretnych zawodach, na przykład prawnika albo fizjoterapeuty, opisujemy w osobnych poradnikach: ile zarabia prawnik i ile zarabia fizjoterapeuta.

Wyliczenie 7: oferta w małej firmie na tle mediany dla firm do 9 osób
71 słówOferta: biuro rachunkowe zatrudniające 6 osób, stanowisko asystentki księgowej, 5600,00 zł brutto. Mediana w podmiotach do 9 osób, styczeń 2026 r. (GUS): 4806,00 zł. Krok 1. 5600,00 ÷ 4806,00 = 1,165, czyli 116,5 % mediany w małych firmach. Krok 2. Mediana ogółem: 7447,16 zł. 5600,00 ÷ 7447,16 = 75,2 %. Wynik: jak na mikrofirmę oferta jest powyżej mediany, a na tle całej gospodarki poniżej. Obie liczby warto mieć przed negocjacjami.
Średnia krajowa w CV i w rozmowie o pieniądzach
Średnia krajowa nie powinna być twoim argumentem w negocjacjach. Pracodawcę obchodzi stanowisko, twoje doświadczenie i jego budżet, a nie przeciętna z całej gospodarki. Dane GUS przydają się za to tobie: pokazują, czy kwota, o którą prosisz, jest realistyczna dla twojej branży i wielkości firmy. Od 24 grudnia 2025 r. pracodawca musi podać kandydatowi wynagrodzenie początkowe lub jego przedział (art. 18³ᶜᵃ Kodeksu pracy), więc często masz już punkt odniesienia z samego ogłoszenia. Więcej o tym w poradniku o umowie o pracę. Oczekiwania w CV wpisuj w brutto miesięcznie, z rodzajem umowy, a resztę dokumentu przygotuj według poradnika jak napisać CV. Tę linijkę dodasz od razu, gdy stworzysz CV w kreatorze: wypełnienie każdego ze 148 szablonów i ocena ATS są bezpłatne po zalogowaniu, a za szablony Pro płacisz przy pobieraniu.

Przykład 8: linijka z oczekiwaniami finansowymi w CV
22 słowaOczekiwania finansowe: 8500 zł brutto miesięcznie, umowa o pracę na pełny etat. Dostępność: od 1 lutego 2027 r., okres wypowiedzenia 1 miesiąc.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi średnia krajowa?
Według GUS przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2026 r. wyniosło 9233,13 zł brutto, a w całym 2025 r. 8903,56 zł brutto w gospodarce narodowej. W sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2026 r. było to 9266,33 zł brutto.
Ile wynosi mediana wynagrodzeń w Polsce?
W styczniu 2026 r. mediana w gospodarce narodowej wyniosła 7447,16 zł brutto. Połowa zatrudnionych dostała nie więcej niż ta kwota.
Ile to jest średnia krajowa netto?
GUS nie podaje kwoty netto. Od 9233,13 zł brutto składki społeczne pracownika wynoszą 1265,86 zł, a składkę zdrowotną i zaliczkę na PIT wylicza program płacowy, bo zależą od ulg.
Dlaczego średnia krajowa jest tak wysoka?
Bo to średnia arytmetyczna, a wysokie pensje podnoszą ją mocniej niż niskie obniżają. W styczniu 2026 r. mediana była o 20,4 % niższa od średniej.
Czym różni się średnia w gospodarce narodowej od średniej w sektorze przedsiębiorstw?
Gospodarka narodowa obejmuje szerszy zakres pracodawców, w tym sektor publiczny. Dane o sektorze przedsiębiorstw GUS podaje co miesiąc, a o gospodarce narodowej kwartalnie i rocznie.
Gdzie sprawdzić najnowszą średnią krajową?
W zakładce „Komunikaty i Obwieszczenia” na stat.gov.pl. Każdy komunikat podaje okres, kwotę i podstawę prawną.
Więcej z tej serii
- Ile zarabia fizjoterapeuta: ustawa, dane GUS i 8 przykładów
- Ile zarabia prawnik: dane GUS, stawki i 8 przykładów
- Najniższa krajowa: kwota, stawka godzinowa i 9 przykładów
- Odprawa emerytalna: ile wynosi, jak liczyć i 9 przykładów
- Umowa o pracę: rodzaje, obowiązkowe elementy i 9 przykładów
- Umowa zlecenie: zasady, składki, emerytura i 9 przykładów