Urlop macierzyński: 20 tygodni, zasiłek i 7 gotowych wzorów
Urlop macierzyński trwa 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka, a przy porodzie mnogim od 31 do 37 tygodni. Warunek: przed przewidywaną datą porodu możesz wykorzystać najwyżej 6 tygodni, a resztę bierzesz po porodzie, aż do wyczerpania wymiaru. Wymiar ustala art. 180 Kodeksu pracy (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245), a zasiłek za ten czas wypłaca ZUS w wysokości 100% podstawy wymiaru. Na stronie masz tabelę wymiarów, stawki zasiłku z ZUS, zasady urlopu uzupełniającego dla rodziców wcześniaków, przejęcie części urlopu przez ojca i siedem gotowych wzorów: trzy wnioski, trzy wyliczenia i linijkę do CV.
Dwadzieścia tygodni brzmi jak dużo czasu, dopóki nie zaczniesz liczyć ich w nocach. Zacznij od dokumentu, który składasz jeszcze w ciąży.

Wniosek o część urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu
67 słówWrocław, 11 stycznia 2027 r.
Paulina Głowacka specjalistka ds. zakupów, dział zaopatrzenia
Dział Kadr „Lumbrix Instalacje” sp. z o.o.
Wniosek o udzielenie części urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu
Na podstawie art. 180 § 2 Kodeksu pracy proszę o udzielenie mi części urlopu macierzyńskiego od dnia 25 stycznia 2027 r.
W załączeniu przekazuję kopię zaświadczenia lekarskiego określającego przewidywaną datę porodu na 8 marca 2027 r.
Paulina Głowacka
Stwórz moje CVAlbo zacznij od gotowego wzoru CV
Ile trwa urlop macierzyński: tabela wymiarów
Art. 180 § 1 zaczyna od podstawowego przypadku: „20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie”. Przy większej liczbie dzieci wymiar rośnie. Po urlopie macierzyńskim rodzicom przysługuje urlop rodzicielski z art. 182¹a, wspólny dla obojga.
| Dzieci przy jednym porodzie | Urlop macierzyński (art. 180 § 1) | Urlop rodzicielski dla obojga rodziców (art. 182¹a § 1) |
|---|---|---|
| 1 | 20 tygodni | do 41 tygodni |
| 2 | 31 tygodni | do 43 tygodni |
| 3 | 33 tygodnie | do 43 tygodni |
| 4 | 35 tygodni | do 43 tygodni |
| 5 i więcej | 37 tygodni | do 43 tygodni |
Przy dziecku z zaświadczeniem z art. 4 ust. 3 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin, nazywanej ustawą Za życiem, urlop rodzicielski wydłuża się do 65 tygodni przy jednym dziecku i 67 przy porodzie mnogim (art. 182¹a § 2). Urlop macierzyński przysługuje niezależnie od stażu. Zielona Linia pisze wprost: „Urlop macierzyński przysługuje każdej pracownicy, która urodziła dziecko.”
Urlop macierzyński to prawo, nie prośba. Pracodawca nie może go skrócić ani przesunąć, a ty nie możesz go zamienić na pieniądze. Zielona Linia przypomina, że urlop macierzyński wykorzystuje się w naturze. Kodeks nie każe ci go wnioskować po porodzie, ale część przed porodem wymaga wniosku. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 marca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 322) mówi, że taki wniosek zawiera imię i nazwisko pracownicy oraz datę, od której ma być udzielona część urlopu. Dołączasz kopię zaświadczenia lekarskiego z przewidywaną datą porodu.

Wyliczenie: start 6 tygodni przed terminem, poród 5 dni wcześniej
126 słówPracownica: Paulina Głowacka, jedno dziecko, wymiar 20 tygodni = 140 dni. Przewidywana data porodu: 8 marca 2027 r. Start urlopu: 25 stycznia 2027 r. (dokładnie 6 tygodni wcześniej). Faktyczny poród: 3 marca 2027 r.
Krok 1. Wykorzystane przed porodem: 25 stycznia–2 marca 2027 r. = 37 dni, mniej niż limit 6 tygodni (42 dni) z art. 180 § 2. Krok 2. Art. 180 § 3: po porodzie przysługuje reszta aż do wyczerpania 140 dni. Krok 3. 140 − 37 = 103 dni po porodzie, od 3 marca 2027 r. Krok 4. Ostatni dzień urlopu macierzyńskiego: 13 czerwca 2027 r.
Wynik: urlop macierzyński trwa od 25 stycznia do 13 czerwca 2027 r., łącznie 20 tygodni. Od 14 czerwca może zacząć się urlop rodzicielski albo urlop wypoczynkowy.
Zasiłek macierzyński: 100%, 70% albo 81,5%
Pensji w tym czasie nie dostajesz. Dostajesz zasiłek macierzyński z ubezpieczenia chorobowego, wypłacany przez ZUS albo przez pracodawcę jako płatnika. Stawki opisuje ZUS na stronie o wysokości zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego i ojcowskiego „przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku”. Natomiast „Zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego przysługuje w wysokości 70% podstawy wymiaru zasiłku”.
Jest też trzecia droga. Jeśli najpóźniej w ciągu 21 dni po porodzie złożysz wniosek o urlop macierzyński razem z rodzicielskim, ZUS wypłaca za cały ten czas stawkę uśrednioną, 81,5%. ZUS zastrzega jednak, że ta stawka nie obejmuje 9 tygodni zarezerwowanych dla drugiego rodzica: za nie zasiłek wynosi 70%.
| Okres | Stawka zasiłku według ZUS |
|---|---|
| urlop macierzyński, wariant standardowy | 100% podstawy |
| urlop rodzicielski, wariant standardowy | 70% podstawy |
| macierzyński i rodzicielski razem, wniosek do 21 dni po porodzie | 81,5% podstawy |
| 9 tygodni rodzicielskiego wyłącznie dla drugiego rodzica | 70% podstawy |
| urlop uzupełniający i urlop ojcowski | 100% podstawy |
Gdy wybierzesz 81,5%, a w pierwszym roku życia dziecka nie wykorzystasz ani dnia urlopu rodzicielskiego, ZUS wyrówna zasiłek za urlop macierzyński do 100%, a za urlop rodzicielski zapłaci 70%. Wyrównanie wypłaca się na wniosek. Ten mechanizm chroni rodziców, którzy wybrali 81,5%, a potem zdecydowali, że matka wraca do pracy po samym urlopie macierzyńskim.
Podstawę wymiaru zasiłku ustala płatnik: pracodawca, jeśli sam wypłaca zasiłki, albo ZUS. Kwotę dla siebie sprawdzisz na koncie w ZUS albo w dziale płac. Wyliczenie poniżej pokazuje tylko, jak działają same stawki procentowe.

Wyliczenie ilustracyjne: 100% i 70% czy 81,5%, podstawa 7000 zł
152 słowaIlustracja: podstawa wymiaru zasiłku 7000 zł miesięcznie (kwota przykładowa, w uproszczeniu za pełne miesiące). Stawki ze strony ZUS. Plan: matka bierze 20 tygodni macierzyńskiego i 32 tygodnie rodzicielskiego. Ojciec bierze swoje 9 tygodni.
Wariant A, standardowy: macierzyński 100%: 7000 zł miesięcznie, rodzicielski matki 70%: 0,70 × 7000 = 4900 zł miesięcznie.
Wariant B, wniosek do 21 dni po porodzie: macierzyński i rodzicielski matki 81,5%: 0,815 × 7000 = 5705 zł miesięcznie przez cały okres.
Ojciec w obu wariantach: 9 tygodni po 70% jego własnej podstawy.
Porównanie dla matki: 20 tygodni macierzyńskiego to około 4,6 miesiąca, a 32 tygodnie rodzicielskiego około 7,4 miesiąca. A: 4,6 × 7000 + 7,4 × 4900 = 32 200 + 36 260 = 68 460 zł. B: 12 × 5705 = 68 460 zł.
Wynik: przy pełnym wykorzystaniu obu urlopów suma jest praktycznie taka sama. Wariant B daje równe kwoty co miesiąc, wariant A więcej na początku.
Urlop rodzicielski i 9 tygodni dla każdego z rodziców
Urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu rodzicom. Art. 182¹a § 4 dodaje zastrzeżenie: „Każdemu z pracowników – rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego”. Tego prawa nie można przenieść na drugiego rodzica. Jeśli ojciec nie weźmie swoich 9 tygodni, przepadają, a matka może wykorzystać najwyżej 32 tygodnie z 41.
Urlop rodzicielski bierzesz jednorazowo albo w maksymalnie 5 częściach, do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat (art. 182¹c). Wniosek składasz co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem, a pracodawca musi go uwzględnić (art. 182¹d § 1). Możesz też łączyć urlop rodzicielski z pracą do połowy etatu, wtedy urlop proporcjonalnie się wydłuża (art. 182¹e i 182¹f).
Ojciec ma niezależnie od tego własny urlop ojcowski, 2 tygodnie do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy. Szczegóły i wzór wniosku znajdziesz w poradniku o urlopie ojcowskim.
Rezygnacja po 14 tygodniach i przejęcie urlopu przez ojca
Po porodzie możesz wrócić do pracy wcześniej, oddając resztę urlopu ojcu dziecka. Art. 180 § 4 pozwala na to po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu, jeśli resztę wykorzysta pracownik, ojciec wychowujący dziecko, albo ubezpieczony ojciec przerwie działalność zarobkową, żeby się dzieckiem opiekować.
Terminy są dwa i łatwo je pomylić. Ty składasz wniosek o rezygnację co najmniej 7 dni przed powrotem do pracy (art. 180 § 8). Ojciec składa u swojego pracodawcy wniosek o udzielenie pozostałej części urlopu co najmniej 14 dni przed jej rozpoczęciem (art. 180 § 9). Obaj pracodawcy muszą wnioski uwzględnić.

Wniosek matki o rezygnację z części urlopu macierzyńskiego po 14 tygodniach
112 słówGdańsk, 1 czerwca 2027 r.
Sylwia Kurek analityczka danych, dział sprzedaży
Dział Kadr „Morska Logistyka” sp. z o.o.
Wniosek w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego
Na podstawie art. 180 § 4 pkt 1 i § 8 Kodeksu pracy rezygnuję z pozostałej części urlopu macierzyńskiego od dnia 9 czerwca 2027 r. i z tym dniem wracam do pracy. Dziecko urodziło się 3 marca 2027 r., a do 8 czerwca 2027 r. wykorzystam po porodzie 14 tygodni urlopu macierzyńskiego.
Pozostałą część urlopu macierzyńskiego, od 9 czerwca do 20 lipca 2027 r., wykorzysta ojciec dziecka, Piotr Kurek, zatrudniony w innej firmie. W załączeniu przekazuję kopię jego wniosku o udzielenie tej części urlopu.
Sylwia Kurek

Wniosek ojca o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego
99 słówGdańsk, 24 maja 2027 r.
Piotr Kurek technik serwisu, dział utrzymania ruchu
Dział Kadr Zakłady Mechaniczne „Ster” sp. z o.o.
Wniosek o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego
Na podstawie art. 180 § 9 Kodeksu pracy proszę o udzielenie mi pozostałej części urlopu macierzyńskiego w okresie od 9 czerwca do 20 lipca 2027 r., w związku z rezygnacją matki dziecka, Sylwii Kurek, z tej części urlopu po wykorzystaniu 14 tygodni po porodzie.
Oświadczam, że matka dziecka nie wykorzystała części urlopu macierzyńskiego przed porodem. Dołączam odpis skrócony aktu urodzenia dziecka i kopię wniosku matki o rezygnację z części urlopu.
Piotr Kurek
Urlop uzupełniający dla rodziców wcześniaków
Od 2025 roku Kodeks pracy przewiduje uzupełniający urlop macierzyński z art. 180². Rozporządzenie o wnioskach, które zawiera także treść wniosku o ten urlop, weszło w życie 19 marca 2025 roku. Przysługuje bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, jeśli dziecko urodziło się przedwcześnie albo trafiło do szpitala po porodzie. Za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu przysługuje tydzień urlopu uzupełniającego, w trzech wariantach:
- Poród przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży albo masa urodzeniowa do 1000 g: tydzień za każdy tydzień w szpitalu do upływu 15. tygodnia po porodzie.
- Poród między 28. a 37. tygodniem ciąży i masa powyżej 1000 g: tydzień za każdy tydzień w szpitalu do upływu 8. tygodnia po porodzie.
- Poród po 37. tygodniu, gdy dziecko jest w szpitalu co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy z nich przypada między 5. a 28. dniem po porodzie: tydzień za każdy tydzień w szpitalu od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.
Niepełny tydzień zaokrągla się w górę. Wniosek składasz jednorazowo, co najmniej 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego, z zaświadczeniem ze szpitala (art. 180² § 4 i 5). Zasiłek za ten okres wynosi 100% podstawy.
Osiem terminów od ciąży do powrotu do pracy
Większość problemów z urlopami rodzicielskimi to nie spór o prawo, tylko przegapiony termin. Wszystkie poniższe terminy pochodzą z Kodeksu pracy, a jeden ze strony ZUS. Zapisz je w kalendarzu, gdy tylko znasz przewidywaną datę porodu.
| Co | Termin | Podstawa |
|---|---|---|
| część urlopu macierzyńskiego przed porodem | wniosek z zaświadczeniem lekarskim, najwyżej 6 tygodni przed terminem | art. 180 § 2, rozporządzenie z 11 marca 2025 r. |
| wniosek o zasiłek 81,5% | najpóźniej 21 dni po porodzie | ZUS |
| uzupełniający urlop macierzyński | wniosek co najmniej 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego | art. 180² § 4 |
| rezygnacja matki po 14 tygodniach | wniosek co najmniej 7 dni przed powrotem do pracy | art. 180 § 8 |
| przejęcie części urlopu przez ojca | wniosek co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem | art. 180 § 9 |
| urlop rodzicielski | wniosek co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem | art. 182¹d § 1 |
| urlop ojcowski | wniosek co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem | art. 182³ § 2 |
| urlop wychowawczy | wniosek co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem | art. 186 § 7 |
Jeśli spóźnisz się z wnioskiem o 81,5%, nic nie przepada. Dostaniesz zasiłek w wariancie standardowym: 100% za urlop macierzyński i 70% za rodzicielski. Spóźnienie z wnioskiem o urlop rodzicielski przesuwa natomiast jego start, bo pracodawca liczy 21 dni od dnia złożenia.
Każdy wniosek składasz w postaci papierowej albo elektronicznej, a kopię zachowaj. Do wniosków o część urlopu przejmowaną przez ojca i o urlop rodzicielski rozporządzenie każe dołączyć odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo jego kopię oraz oświadczenia wymienione w rozporządzeniu, na przykład o tym, czy i w jakim okresie z urlopu korzystał drugi rodzic. Jeśli w firmie są gotowe formularze, użyj ich, ale sprawdź, czy mają wszystkie elementy z rozporządzenia: imię i nazwisko, okres urlopu i dotychczas wykorzystane części.
Ochrona przed zwolnieniem i powrót do pracy
Od ciąży do końca urlopu jesteś szczególnie chroniona. Art. 177 § 1 zakazuje pracodawcy w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego, a także od dnia złożenia wniosku o urlop rodzicielski albo ojcowski do jego końca, wypowiadania i rozwiązywania umowy, a nawet przygotowań do tego. Wyjątkiem są przyczyny uzasadniające zwolnienie dyscyplinarne, za zgodą związku zawodowego, oraz upadłość lub likwidacja firmy. Zielona Linia przypomina też, że umowa na czas określony, która skończyłaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostaje przedłużona do dnia porodu, chyba że zawarto ją na zastępstwo.
Po urlopie pracodawca musi przyjąć cię na dotychczasowe stanowisko, a jeśli to niemożliwe, na równorzędne, na warunkach nie gorszych niż przed urlopem (art. 186⁴). Na twój wniosek musi też udzielić ci urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim (art. 163 § 3). Ile dni masz i jak je liczyć, opisujemy w poradniku o urlopie wypoczynkowym. Jeśli po urlopie rodzicielskim chcesz zostać z dzieckiem dłużej, kolejnym krokiem jest urlop wychowawczy.

Wyliczenie: bliźnięta, 31 tygodni urlopu macierzyńskiego od dnia porodu
102 słowaPracownica: Kamila Wójtowicz, poród bliźniąt 8 lutego 2027 r., urlop od dnia porodu.
Krok 1. Art. 180 § 1 pkt 2: dwoje dzieci przy jednym porodzie, 31 tygodni. Krok 2. 31 × 7 = 217 dni. Krok 3. Od 8 lutego 2027 r. liczone 217 dni: ostatni dzień urlopu 12 września 2027 r. Krok 4. Art. 182¹a § 1 pkt 2: urlop rodzicielski do 43 tygodni dla obojga rodziców, w tym 9 tygodni wyłącznie dla ojca.
Wynik: urlop macierzyński trwa od 8 lutego do 12 września 2027 r. Po nim matka może wziąć do 34 tygodni rodzicielskiego, a ojciec swoje 9 tygodni.
Przerwa na urlop macierzyński w CV
Urlop macierzyński i rodzicielski nie jest przerwą w zatrudnieniu. Formalnie nadal pracujesz w tej samej firmie, więc w CV nie musisz go opisywać. Gdy przerwa jest długa, na przykład z urlopem wychowawczym, krótka linijka uprzedza pytanie rekrutera i pokazuje datę gotowości do pracy. Więcej o opisywaniu siebie w dokumentach znajdziesz w poradniku opis siebie w CV.

Linijka w CV: urlop macierzyński i rodzicielski w trakcie zatrudnienia
31 słów03.2027–02.2028: urlop macierzyński i rodzicielski (zatrudnienie trwa, „Kormorant Analityka” sp. z o.o.). W tym czasie kurs Power BI, 40 godzin, zakończony certyfikatem. Dostępność do pracy od 1 marca 2028 r.
W CV wystarczy konkret: okres, informacja, że zatrudnienie trwało, i data powrotu. Nie musisz podawać liczby dzieci ani powodów decyzji o długości urlopu, bo te informacje nie dotyczą twoich kwalifikacji. Jeśli w tym czasie skończyłaś kurs albo prowadziłaś projekt, wpisz go w sekcji szkoleń lub doświadczenia z datą, tak jak każdą inną pozycję. Resztę dokumentu ułożysz według poradnika jak napisać CV, a szablon wypełnisz za darmo, gdy stworzysz CV w kreatorze.
Najczęściej zadawane pytania
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego mogę wziąć przed porodem?
Najwyżej 6 tygodni (art. 180 § 2 Kodeksu pracy). Pozostała część przysługuje po porodzie, aż do wyczerpania pełnego wymiaru.
Ile wynosi zasiłek macierzyński?
Według ZUS za urlop macierzyński 100% podstawy wymiaru, za urlop rodzicielski 70%. Jeśli w ciągu 21 dni po porodzie złożysz wniosek o oba urlopy razem, za cały okres dostajesz 81,5%, z wyjątkiem 9 tygodni drugiego rodzica, płatnych 70%.
Czy urlop macierzyński przysługuje na umowie zleceniu?
Urlop macierzyński z Kodeksu pracy dotyczy pracownic. Osoba na zleceniu, która opłaca dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, może mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego z ZUS. Warunki potwierdzisz w ZUS.
Czy ojciec może przejąć urlop macierzyński?
Tak, po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni po porodzie, jeśli ona wraca do pracy (art. 180 § 4). Matka składa wniosek 7 dni przed powrotem, ojciec 14 dni przed rozpoczęciem swojej części.
Czy pracodawca może mnie zwolnić w czasie urlopu macierzyńskiego?
Co do zasady nie. Art. 177 § 1 chroni cię od ciąży do końca urlopu. Wyjątki to upadłość lub likwidacja pracodawcy oraz zwolnienie dyscyplinarne za zgodą reprezentującego cię związku zawodowego.
Czy mogę pracować w czasie urlopu rodzicielskiego?
Tak, u pracodawcy, który udziela ci urlopu, w wymiarze do połowy etatu (art. 182¹e § 1). Wniosek składasz co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. Urlop rodzicielski wydłuża się wtedy proporcjonalnie, przy jednym dziecku najdłużej do 82 tygodni (art. 182¹f § 1).
Więcej z tej serii
- Dni wolne od pracy: 14 świąt, kalendarz i 7 gotowych wzorów
- Ile godzin ma etat: 1/2, 3/4, pełny etat i 7 przykładów
- Niedziele handlowe: pełny kalendarz, zasady i 7 przykładów
- Urlop bezpłatny: zasady, składki, staż i 7 gotowych wzorów
- Urlop na żądanie: 4 dni w roku i 7 gotowych przykładów
- Urlop ojcowski: 2 tygodnie, 12 miesięcy i 7 gotowych wzorów
- Urlop wychowawczy: 36 miesięcy, wniosek i 7 gotowych wzorów
- Urlop wypoczynkowy: 20 czy 26 dni i 7 gotowych przykładów